(Art. 38-45) Przepisy porządkowe – pasy, foteliki, telefon i alkohol

To jeden z najważniejszych fragmentów kodeksu na co dzień: dokumenty, pasy, foteliki dla dzieci, kask, obowiązki po wypadku, alkohol i telefon za kierownicą. Za część tych wykroczeń dostaniesz bardzo dużo punktów – nawet jako kierowca z wieloletnim stażem.

Dokumenty – co musisz mieć przy sobie

Polskiego prawa jazdy, dowodu rejestracyjnego ani polisy OC auta zarejestrowanego w Polsce nie ma na liście dokumentów z art. 38. Ten sam przepis zastrzega jednak, że musisz mieć też inne dokumenty, jeśli wymaga tego odrębna ustawa. Z listy w art. 38 masz przy sobie – jeśli cię dotyczą:

• dokument uprawniający do kierowania, jeśli nie masz polskiego prawa jazdy (np. prawo jazdy z innego kraju);
• pokwitowanie zatrzymania prawa jazdy albo dowodu rejestracyjnego – w okresie, w którym upoważnia ono do jazdy;
• dokumenty dotyczące blokady alkoholowej (zaświadczenie o badaniu technicznym i potwierdzenie kalibracji) – gdy wymaga tego ustawa o kierujących pojazdami;
• kartę kwalifikacji kierowcy, zezwolenie z ustawy o kierujących pojazdami, licencję i książkę samochodu sportowego – jeśli są wymagane;
• w aucie zarejestrowanym za granicą – dodatkowo dokument dopuszczenia pojazdu do ruchu i dokument potwierdzający ubezpieczenie OC.

Za brak wymaganego dokumentu płacisz 50 zł za każdy, najwyżej 250 zł. Punktów za to nie ma. Dodatkowe dokumenty (np. protokół z ostatniej drogowej kontroli technicznej) muszą mieć kierujący niektórymi ciężkimi pojazdami w zarobkowym przewozie rzeczy.

Pasy bezpieczeństwa

W pojeździe samochodowym, który ma pasy, zapinają się kierujący i każdy pasażer. Z obowiązku zwolnieni są m.in.:

• osoba z zaświadczeniem lekarskim o przeciwwskazaniu do pasów (z imieniem i nazwiskiem, numerem PESEL, okresem ważności i specjalnym znakiem graficznym);
• kobieta w widocznej ciąży;
• taksówkarz, gdy wiezie pasażera;
• instruktor lub egzaminator podczas szkolenia albo egzaminu – kursant i zdający zapinają pasy;
• zespół medyczny w czasie udzielania pomocy, konwojent wiozący pieniądze, funkcjonariusze wiozący osobę zatrzymaną;
• osoba chora lub z niepełnosprawnością przewożona na noszach albo w wózku inwalidzkim;
• dziecko poniżej 3 lat w autobusie lub busie (kategorie M2 i M3).

Kierowca autobusu albo busu z pasami (M2, M3) musi poinformować pasażerów, że trzeba je zapiąć – chyba że zrobił to opiekun grupy, nagranie albo znaki przy siedzeniach.

Dziecko w aucie – foteliki

Zasady dotyczą aut kategorii M1 (osobowe, do 8 miejsc oprócz kierowcy), N1 (do przewozu ładunków, do 3,5 t) oraz ciężarówek N2 i N3, jeśli mają pasy bezpieczeństwa lub urządzenia przytrzymujące dla dzieci.

Więcej praktycznych porad: pasy i foteliki.

Kask na motocyklu i motorowerze

Kierujący motocyklem, czterokołowcem i motorowerem oraz ich pasażerowie jeżdżą w kaskach ochronnych. Wyjątki: motocykl fabrycznie wyposażony w pasy i czterokołowiec z zamkniętym nadwoziem i pasami. Kask dla dzieci i nastolatków do 16 lat na rowerze i hulajnodze opisujemy przy art. 33.

Mandaty i punkty – pasy, foteliki, kask

Przy fotelikach liczba punktów zależy od liczby dzieci przewożonych niezgodnie z przepisami: 5 za jedno, 10 za dwoje, 15 za więcej niż dwoje. Pasażer, który nie zapiął pasów, może też sam dostać mandat 100 zł.

Inni na drodze – robotnicy, niewidomi, dzieci

• Osoba, która pracuje na drodze, nosi elementy odblaskowe widoczne dla innych. Bez nich – 150 zł mandatu.
• Niewidomy, który idzie sam, niesie białą laskę tak, żeby inni ją widzieli. Gdy przez jezdnię przechodzi osoba niepełnosprawna używająca specjalnego znaku albo osoba o widocznej ograniczonej sprawności ruchowej, musisz się zatrzymać i ją przepuścić (art. 26). Kara dla kierującego pojazdem mechanicznym: 1500 zł (3000 zł) i 15 punktów. Kwota w nawiasie to mandat przy recydywie, czyli gdy w ciągu 2 lat popełnisz to samo wykroczenie drugi raz.
• Dziecko do 7 lat może być na drodze tylko pod opieką osoby, która ma co najmniej 10 lat. Nie dotyczy to strefy zamieszkania i drogi dla pieszych, np. chodnika.

Wypadek – co musisz zrobić

Przepis dotyczy każdego wypadku, także takiego, w którym nikt nie ucierpiał. Jako kierujący:

• zatrzymujesz pojazd, nie stwarzając zagrożenia;
• zabezpieczasz miejsce wypadku, żeby nie doszło do kolejnego;
• jeśli nikt nie zginął ani nie został ranny – usuwasz pojazd, żeby nie blokował ruchu i nikomu nie zagrażał (inaczej 150 zł mandatu);
• na żądanie innego uczestnika wypadku podajesz swoje dane, dane właściciela lub posiadacza auta i dane ubezpieczyciela OC.

Jeśli ktoś zginął albo jest ranny, dodatkowo:

• udzielasz pomocy i wzywasz zespół ratownictwa medycznego oraz Policję;
• nie robisz niczego, co utrudni ustalenie, jak doszło do wypadku;
• do przyjazdu Policji i badania nie pijesz alkoholu ani nie zażywasz środków działających podobnie;
• zostajesz na miejscu, a jeśli musisz odejść, żeby wezwać pomoc – od razu wracasz.

Te same obowiązki mają inni uczestnicy wypadku, np. pasażerowie i piesi. Za nieudzielenie pomocy ofiarom kierowca dostaje 15 punktów. Jak się zachować krok po kroku: wypadki.

Alkohol i środki działające podobnie

W stanie nietrzeźwości, po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie nie wolno kierować żadnym pojazdem – także rowerem, hulajnogą elektryczną, UTO czy motorowerem. Nie wolno też w takim stanie prowadzić kolumny pieszych, jechać wierzchem ani pędzić zwierząt. Zakazane jest holowanie auta, którym kieruje taka osoba, i przewożenie jej na rowerze, motorowerze albo motocyklu (poza bocznym wózkiem). Prawo o ruchu drogowym nie podaje progów w promilach – w tym miejscu są tylko zakazy.

Za kierowanie autem lub innym pojazdem mechanicznym po użyciu alkoholu albo podobnie działającego środka (to wykroczenie) dostajesz 15 punktów karnych. Tyle samo punktów jest za jazdę w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środka odurzającego – a to już przestępstwo. Mandaty z taryfikatora dotyczą natomiast pojazdów niemechanicznych, np. roweru, i przewożenia osoby po alkoholu:

Przy jeździe autem po alkoholu nie chodzi tylko o punkty. Policjant zatrzymuje prawo jazdy, gdy ma uzasadnione podejrzenie, że kierujący jest nietrzeźwy albo po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie – zobacz art. 135 i zatrzymanie prawa jazdy. Jesteś w okresie próbnym? Obowiązuje cię 0,0 promila – szczegóły na stronie okres próbny.

Telefon za kierownicą

Podczas jazdy nie wolno ci korzystać z telefonu, który wymaga trzymania słuchawki lub mikrofonu w ręku. Zakaz dotyczy każdego kierującego pojazdem, także rowerzysty. Rozmowa przez zestaw głośnomówiący, bez trzymania telefonu w ręku, nie jest objęta tym zakazem. Kara: 500 zł i 12 punktów karnych.

Pozostałe zakazy z art. 45

• Nie otwierasz drzwi, nie zostawiasz ich otwartych i nie wysiadasz, dopóki nie upewnisz się, że nikomu nie zagrozisz ani nie utrudnisz ruchu.
• Nie używasz drogi ani jej części niezgodnie z przeznaczeniem, chyba że przepisy szczegółowe na to pozwalają.
• Nie wjeżdżasz na pas między jezdniami.
• Nie zostawiasz na drodze przedmiotów, które mogą zagrozić innym. Jeśli nie da się ich usunąć, oznaczasz je tak, żeby były widoczne w dzień i w nocy.
• Nie ustawiasz na drodze ani przy niej niczego, co oślepia albo wprowadza w błąd uczestników ruchu.
• Nie ustawiasz, nie usuwasz, nie przestawiasz, nie zasłaniasz i nie włączasz ani nie wyłączasz na własną rękę znaków, sygnałów i urządzeń na drodze.
• Nie śmiecisz i nie brudzisz drogi, nie malujesz na niej samowolnie znaków, napisów ani symboli.

Punkty za telefon dostajesz, gdy kierujesz pojazdem silnikowym albo motorowerem – rozporządzenie o punktach dotyczy tylko kierujących takimi pojazdami i tramwajami.

Młody kierowca – uważaj podwójnie

W pierwszym roku od zdobycia prawa jazdy wystarczy ponad 20 punktów, żeby starosta cofnął uprawnienia. W okresie próbnym, po przekroczeniu 12 punktów, czeka cię też obowiązkowe szkolenie. Telefon w ręku to od razu 12 punktów – wystarczy jeszcze jedno wykroczenie z punktami, żeby przekroczyć próg szkolenia. Dwa razy telefon to 24 punkty, czyli więcej niż limit w pierwszym roku. Trzech kolegów bez pasów na tylnej kanapie to 8 punktów dla ciebie. A po alkoholu nie wsiadasz za kierownicę wcale: w okresie próbnym obowiązuje 0,0 promila. Szczegóły: punkty karne i okres próbny.

Źródła

• Ustawa – Prawo o ruchu drogowym: art. 2 pkt 18a, 31 i 33 (definicje), art. 26 ust. 7, art. 38 (dokumenty), art. 39 (pasy i foteliki), art. 40 (kask), art. 41–43, art. 44 (wypadek), art. 45 (zakazy, alkohol, telefon), art. 135 ust. 1 pkt 1 lit. a, załącznik nr 2 (kategorie pojazdów) – tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1251 ze zm., tekst urzędowy w ISAP »
• Kwoty mandatów: rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie wysokości grzywien nakładanych w drodze mandatu karnego (Dz.U. 2021 poz. 2484 ze zm.) – cała tabela: taryfikator mandatów
• Punkty karne: rozporządzenie MSWiA z 29 maja 2026 r. w sprawie ewidencji kierujących pojazdami naruszających przepisy ruchu drogowego (Dz.U. 2026 poz. 724), załącznik nr 1, kody A 03, A 04, A 05, B 04, H 07, H 08, H 09, H 27 i J 01–J 05, J 24

Stan prawny na 1 października 2026 r. To omówienie przepisów, nie ich urzędowy tekst – w razie sporu rozstrzyga ustawa.